Categorie: Blog

Sinds het verlies van Sarah heb ik, voor mijn gevoel, twee levens. Er is een versie van vóór die dag en een versie van daarna. Alles is anders, we zijn in een nieuwe wereld.

Meestal kan ik accepteren dat de dagen niet meer zorgeloos en onbevangen zijn. Dat er een gat in mijn hart zit dat niet heel zal worden, dat er altijd iemand mist en dat dat zeer doet. Maar er zijn ook dagen dat ik boos ben. Boos op waarom zij niet groter mocht worden, boos op de kans die ons ontnomen is om langer haar ouders te zijn. Maar vaak voel ik vooral verdriet, omdat het zo oneerlijk is. En snel daarna denk ik: eigenlijk gaat het niet om eerlijk of oneerlijk. Ons verlies is er en daar moeten we het mee doen. Het verdriet is de ene dag lichter, de andere dag zwaarder. Soms redden we ons prima, soms iets minder prima en soms is het een beetje van beide. Nog iedere dag denk ik meerdere keren aan Sarah, de ene keer kort, de andere keer lang.

Wanneer iemand haar naam noemt, raakt dat altijd iets moois binnenin. We zijn nooit compleet, het is nooit helemaal goed; dat is (meestal) oké. Het verdriet en de liefde, de rouw en het leven erna; het mag en kan tegelijk bestaan.

Het verliezen van je kind krijgt nou eenmaal geen plekje. Tot nog toe voelt het niet lichter naarmate de tijd is verstreken en er is regelmatig een flinke huilbui. De tijd heelt, tot nog toe in ieder geval, niet alle wonden. En ja, ‘je moet verder’, maar niemand die je dan ook voor het gemak even vertelt hoe je dat dan zou moeten doen. En toch, het leven wat zich om het verdriet heen heeft gevormd?

Zo ben ik vooral blij met en dankbaar voor mijn man en voelt het alsof we er echt voor elkaar kunnen zijn, in blijdschap en verdriet. Trots op hoe we het dan toch maar samen doen, met Sarah in ons hart. We spreken af met familie en vrienden, we plannen leuke uitstapjes, we gaan soms op vakantie en na gezellige avonden kan ik buikpijn hebben van het lachen. Dan voelt het lichter en misschien iets makkelijker.

Waar ik dacht nooit meer te kunnen genieten van bijvoorbeeld de lente, ben ik nu vooral blij dat de winter bijna voorbij is. De eerste zonnestralen zijn geweest en ik merk dat dat ons goed doet. De zon geeft alles een ander kleurtje, minder grijs, en de eerste bloemetjes komen weer tot leven.

We zijn met z’n twee en in ons hart met drie. Door de tijd die verstreken is, is de grootste storm langzaam gaan liggen. Een storm die soms weer oplaait, maar waar we inmiddels beter een weg in kunnen vinden.

In ons hart met drie en met dromen die ons, nog altijd voorzichtig, weer naar de toekomst laten kijken. Iedere dag is er één en met de mensen om ons heen kunnen we ‘de nieuwe wereld aan’.

Vandaag zou Ella drie jaar zijn geworden. En omdat ik ‘jaardag’ stom vind klinken, en ik het eigenlijk ook gewoon heel stom vind dat ze er niet meer is, noem ik het haar verjaardag. Ook al verjaart ze niet; in mijn hoofd is ze toch weer een beetje ouder geworden. We gaan vandaag naar de dierentuin om giraffen te kijken en we eten taart en pannenkoeken. Gewoon zoals het eigenlijk zou moeten zijn en gaan. 

Toen Ella nog in mijn buik zat, hadden we al bedacht dat de giraf ‘haar dier’ zou worden: haar spirit animal. Haar geboortekaartje werd geel met een giraf erop en we kochten spulletjes voor de babykamer in dat thema. Dat vonden we bij haar passen, ook al hadden we haar nog niet ontmoet. Sindsdien kiezen we voor elk kind een dier uit, hun spirit animal. Soms krijg ik een foto van een vriendin waarop een giraf staat en sturen ze er een hartje bij. Dan weet ik dat ze aan haar denken. En nu onze jongste is geboren, Ella’s broertje, ontvangen we kaartjes met felicitaties en staat er op de voorkant soms een girafje. Een teken voor mij dat ze er altijd is en niet vergeten wordt, hoe ver weg ze soms ook voelt. 

Afgelopen zwangerschap heb ik negen maanden lang geprobeerd minder aan haar te denken. Bewust, hoe naar dat ook klinkt. Ik wilde me niet op laten slokken door angst en verdriet. En nu dat achter de rug is, probeer ik haar weer vaker op te zoeken in mijn gedachten. Haar mee te nemen in ons leven. Door de kraamperiode en haar verjaardag ben ik er automatisch weer wat meer mee bezig. Het is fijn en verdrietig tegelijk. Hoe zou ze nu zijn? Hoe zou ze het vinden dat ze er een broertje bij heeft gekregen? En wat zou ze willen hebben voor haar verjaardag? Vragen waar nooit een antwoord op zal komen, maar waar ik altijd over zal blijven fantaseren. 

Lieve Ella, gefeliciteerd met je derde verjaardag. Vandaag vieren we jou! Ik mis je elke dag, maar vandaag een beetje extra. Papa en ik hadden nog zoveel langer van je willen genieten en voor je willen zorgen. Hopelijk mis jij ons af en toe ook een beetje en krijg je vandaag oneindig veel taartjes en pannenkoeken daarboven! En als ik vandaag een giraf zie, zal ik even voor je zwaaien.

Mom guilt. Wat mij betreft het woord van het jaar. Al een paar jaar. En blijkbaar niet voor mij alleen, want uit recent internationaal onderzoek blijkt dat 94 procent van de moeders dit gevoel herkent. Voor mij is mom guilt kort samen te vatten als: het schuldgevoel en de twijfel of je “het” wel goed genoeg doet. En wat “het” dan precies is, dat is voor iedereen anders. Het heeft ook alles te maken met de verwachtingen die je hebt en het moment waarin je leeft. Het schuldgevoel heeft vaak te maken met dingen rondom het moederschap die je moet laten of juist moet doen ten behoeve van jezelf. 

Ik kan me over de meest uiteenlopende zaken schuldig voelen. Soms voel ik me schuldig dat ik de oudste één keer in de week bij mijn ouders laat slapen, of dat ik geen verse hapjes maak voor de acht maanden oude baby. Ik voel me rot als ik ga sporten in het weekend, terwijl ik die anderhalf uur ook bij mijn kinderen kan zijn. Of als ik uit eten ga met een vriendin en daarom thuis niet mee-eet. Ik voel me rot dat ik het huishouden niet op orde heb en mijn kids misschien iets vaker tv laat kijken dan dat ik zou willen. En dan gaan ze ook nog naar de kinderopvang, omdat ik wil werken. 

En ik weet dat ik mijn best doe. De basis staat, de kids komen niks tekort en tijd voor mezelf is geen luxe maar een must. Maar het blijft een gevoel en dat is soms heel moeilijk uit te leggen of te relativeren.

Daarnaast voel ik me niet alleen rot over de praktische zaken in het dagelijks leven, maar ook over de diepere emotionele zaken. Zoals mijn zwangerschap van Amy, waarin ik helemaal niet bezig was met het nieuwe leven dat in mij groeide, maar met het leven waar ik afscheid van moest nemen. Ik voel me zo schuldig dat ik toen zo druk was met rouwen dat ik vaak bang ben dat er daardoor afstand is ontstaan tussen mij en mijn dochter. Je leest vaker dat regenboogkinderen het gevoel hebben het verloren kind te moeten vervangen. Dit is natuurlijk helemaal niet wat ik wil.

Maar ook naar Ravi voel ik me schuldig. Hoe kan het dat ik niks heb gevoeld? Of heb ik niet goed naar mijn lichaam geluisterd? Waarom was ik zo druk die laatste weken? Ik voel me zo schuldig dat ik niks voor hem heb gedaan. Want wat had ik graag voor hem gezorgd! Alles wat we voor de meiden doen, hadden we zo graag voor hem gedaan. En dan staan al die praktische zaken weer even op de achtergrond. Want ondanks het schuldgevoel ben ik alleen maar super dankbaar dat zij hier bij mij zijn. En dat ze gezond zijn.

Mom guilt loopt als de aderen door mijn lichaam. Tegelijkertijd klopt dankbaarheid als mijn hart en pompt hij met al zijn kracht de verlichting in het leven.

Deze winter is aan mij voorbij gevlogen, maar duurt tegelijkertijd ontzettend lang. Het grijze weer, het niet echt lekker buiten kunnen zijn, de kou. Maar ook de onophoudelijke snotneuzen die je hebt met twee kleine kinderen. De onrustige nachten. En mijn eigen weerstand die, na een aantal jaar zich goed staande te hebben gehouden, nu dan toch het bijltje erbij neerlegt en toegeeft aan werkelijk elk virus dat rondgaat. De korte dagen. De donkerte die alles zwaarder maakt. Opstaan in het donker en thuiskomen in het donker.

Maar ondertussen is februari bijna voorbij en hinten de krokusjes voorzichtig op kiertjes naar de lente. We zijn er alweer bijna doorheen: nog even en dan kan de deur weer open staan en komen de eerste planten weer op. En terwijl ik op een schaars moment van stilte zit te mijmeren over dit alles, denk ik aan Moon. Mijn middelste dochter die nooit één winter heeft mogen meemaken, geen enkele snotneus mee heeft gedaan, geen sneeuwbal vast heeft gehouden. Die niet de eerste zonnestralen na weken van donkerte op haar gezicht heeft gevoeld. Die niet de warmte van een kop chocolademelk na het sleeën heeft ervaren. 

Ik denk terug aan de eerste maanden nadat we afscheid hadden moeten nemen van Moon. Het was december en ik weet nog hoe ik kinderen buiten in de kou zag spelen. Ik was zo ontzettend boos dat Moon dat nooit zou kunnen doen. Ik weet nog hoe die gedachten mijn ziel bijna doormidden zaagden. Hoe ik dat nauwelijks kon dragen, het verdriet en de onmacht die ik daarbij voelde. Deze gedachten voelen nog steeds wrang en zullen dat ook altijd blijven. Toch merk ik dat ze minder scherp in mijn hart snijden dan eerst.

Ik zit voor het raam met een kop koffie en vanuit mijn ooghoek staart haar urntje naar mij. Het urntje dat mijn schoonmoeder voor ons heeft gemaakt. Een keramieken huisje, met de vlinder erop die ik zag op de dag van de positieve zwangerschapstest. De koninginnepage was neergestreken op een vlinderstruik in de tuin. Het was de eerste keer dat ik deze soort zag, daarna heb ik hem nooit meer gezien. Voor mij een heel bijzonder moment; dat kan geen toeval zijn geweest. Gelukkig had ik er op dat moment ook een foto van gemaakt en kon ik deze foto aan mijn schoonmoeder geven, die de vlinder in klei heeft kunnen vangen.

En ondanks het verdriet dat die gedachten geven, is er ook warmte. Ze is er geweest, ze heeft bestaan. Ze zal voor altijd dat plekje in haar keramieken huisje met de vlinder hebben, bij ons. En wij zorgen dat het warm is.

Tien jaar. Het voelt als een oogwenk en als een heel leven tegelijk.

Dit jaar is het tien jaar geleden dat Juliëtte werd geboren en overleed. Tien jaar waarin alles is verschoven. Mijn leven, mijn blik, mijn binnenwereld. De moeder en de vrouw die ik was vóór haar geboorte bestaan al lang niet meer. Soms komt dat zinnetje ineens op, onverwacht en rauw: ik mis mij.

Niet omdat het leven nu slechter is. Dat is het niet. Er is liefde, er is groei, er is zoveel moois. Maar het leven is wel ingewikkelder geworden. Gelaagder. Zwaarder op een manier die je niet altijd kunt uitleggen. Soms verlang ik naar de eenvoud van daarvoor. Naar hoe het was om gewoon te zijn, zonder alles te hoeven duiden, verklaren of dragen.

Ik merk hoe vaak ik woorden moet geven aan wat ik voel. Hoeveel ik ben gaan uitleggen. Alsof ik voortdurend bruggen bouw tussen mijn binnenwereld en de buitenkant. En toch zijn er gevoelens waarvan ik weet dat veel mensen geen weet hebben. Niet omdat ze niet willen luisteren, maar omdat ze deze levenservaring niet hebben meegemaakt. Verdriet dat niet voorbijgaat, maar verandert van vorm. Liefde die geen plek heeft, maar alles doordrenkt.

Soms voel ik me schuldig over mijn pijn. Dan weeg ik haar af tegen het verdriet van anderen. Alsof er een onzichtbare weegschaal is waarin ik mezelf steeds opnieuw moet verantwoorden. Is dit wel terecht? Mag ik dit voelen? En ik weet dat het niet eerlijk is om zo te denken. Dat pijn zich niet laat vergelijken. En toch gebeurt het. Het overkomt me.

Ik wil leven zonder oordeel. Dat is mijn intentie. Naar anderen lukt me dat vaak goed. Maar naar mezelf ben ik streng. Hard soms. Ik leg de lat hoog, spreek mezelf toe met woorden die ik nooit tegen een ander zou gebruiken. Terwijl ik eigenlijk, juist dan, lief zou moeten zijn. Zachtheid zou moeten toelaten. Mezelf zou moeten vasthouden in plaats van aansporen.

Misschien is dat wel waar deze tien jaren mij steeds opnieuw naartoe brengen. Naar mildheid. Naar erkennen dat verlies je vormt, zonder je kapot te maken. Dat je iemand kunt missen en tegelijkertijd verder kunt leven. Dat ik mezelf mag missen, zonder terug te hoeven.

Tien jaar moeder van een kind dat hier niet mocht blijven, maar nooit echt is weggegaan. Tien jaar waarin ik iedere dag leer hoe ik ook moeder voor mijzelf mag zijn.