Categorie: Blog

Twee keer knipperen en er is weer een jaar voorbij. Het blijft bizar hoe de tijd verstrijkt en toch ook stilstaat. Aan de ene kant is het jaar voorbij gevlogen, maar ook voelt het als gisteren dat jij werd geboren. Iedere dag kom je voorbij in onze gedachten. Was je maar hier. 

Vandaag zou je jarig zijn, een driejarige peuter. Maar er valt weinig te vieren. We blikken terug op het jaar en laten het verdriet op deze dag misschien wat gemakkelijker toe. Het mag er zijn, vandaag misschien net wat meer dan andere dagen. 

Als we bij vrienden zijn op een verjaardag van hun kind is het altijd even slikken; het lang zal hij of zij leven en een blij kindje dat maar wat graag alle cadeaus uitpakt. Het is een dag die voor een kind belangrijk is, maar ook voor ouders. Weer een jaar groter, de tijd staat niet stil. Zo anders is het als je kindje niet ouder wordt en de wereld verder draait. 

Wanneer ik foto’s zie van voor de zwangerschap zou ik maar wat graag terug willen, zo blij en onbevangen. Rouw is rauw, het doet zeer en al ontelbare keren heb ik gedacht: ‘Ik had nog zo graag…’.  En toch zou ik het zo weer overdoen, want ondanks alles is de liefde groter. 

Ik droomde van het mama zijn. Van een taart met kaarsjes, uitgeblazen met net wat meer spetters dan ik had gewild, maar dat zou ons niets uitmaken. Van grijpgrage handjes die cadeautjes zouden uitpakken. Van een schaterlachend meisje en net wat te veel snoepjes en chips op een dag. Wat hadden we het graag op die manier willen vieren. 

We hadden nog zo graag… In onze dromen vieren we jouw verjaardag zoals die had moeten zijn, met slingers en een feestje. In de echte wereld staan er prachtige bloemen op je graf, eten we evengoed het taartje en maken we er vandaag het beste van. 

Ons meisje, wij wensen voor jou een feestje daarboven, waar dat dan ook mag zijn. Ook vanavond proosten wij op jou, op jouw leven en op de liefde voor jou. Ook vanavond proosten wij op jou, Sarah, op jouw leven en op de liefde voor jou.

Het is woensdagmiddag. Ik lig met je zusje op de speelmat. Acht maanden is ze al, wat gaat de tijd toch snel. Ineens zie ik een beweging die ik nog niet eerder heb gezien en ze komt dichterbij, ze kruipt! 

Voor ik het weet, stromen de tranen over mijn wangen. Van trots en liefde, dat zeker. Maar ook van de confrontatie. Want wát een mijlpaal is dit, maar ook een mijlpaal die jij, lieve Lieke, nooit zult halen. Een mijlpaal die we nooit met jou zullen meemaken. En het grijpt me naar de keel, zoals deze momenten me zo vaak naar de keel grijpen.

En niet alleen omdat het confronterend is. Maar ook omdat er een schuldgevoel in zit. Enerzijds een schuldgevoel naar jou, Lieke, omdat ik blij en trots ben dat je zusje deze mijlpaal haalt. En dan voel ik me schuldig over het blije gevoel dat dit me geeft, want hoe kan ik blij zijn als jij er niet meer bent?

Maar ook ervaar ik een schuldgevoel naar je zusje. We hopen er natuurlijk op dat we nog veel mijlpalen gaan meemaken met haar, maar tegelijkertijd voel ik me er dan schuldig over dat ik niet alleen maar blijdschap en trots ervaar, maar ook verdriet om alles wat we missen. Schuldgevoel, omdat we haar belasten met verdriet en gemis dat er altijd zal zijn. Dat we haar niet kunnen laten opgroeien zonder rouw en gemis. Dat ze opgroeit met een situatie waar ze niks aan kan doen, maar waar ze wel de rest van haar leven mee moet dealen. Daarmee bekruipt me soms de vraag of ze niet beter had verdiend dan dat.

Ondanks alles weet ik ook dat jullie beiden omringd worden door liefde. Oneindige liefde van jullie papa en mama en alle lieve mensen om ons heen. Ik weet dat we misschien wel meer dan ooit proberen om liefde te geven en om te laten zien dat liefde eigenlijk is waar alles om draait in het leven. Dat we dat willen meegeven en uitstralen, zodat we alle mijlpalen die we hopelijk nog gaan meemaken kunnen vullen met liefde en trots. En tegelijkertijd zal het áltijd met een randje gemis zijn. Gewoon, omdat hoeveel liefde we ook voelen, we deze mijlpalen ook met jou hadden moeten meemaken. 

En dan kan ik me heel erg schuldig voelen, maar ook heel erg trots. Omdat ik moeder mag zijn van twee prachtige dochters. Waarvan er eentje rondkruipt, en de andere me nog elke dag leert over liefde, veerkracht en emoties. En dat de tranen dan over mijn wangen rollen, vol van trots én van verdriet. Ik leer het steeds beter naast elkaar en door elkaar te voelen. Misschien is dat wel een mijlpaal die ik zelf heb bereikt. 

Er zijn perioden dat ik minder aan haar denk. Waar ik me eerst niet kon voorstellen dat ik een dag niet aan haar zou denken, vallen nu de dagen waarop ik wél aan haar denk eerder op. En dat is helemaal oké.

Dat vond ik eerst niet. Toen ik haar net was verloren, in december 2022, begon er voor mij een lang proces. Ieder rouwproces is anders en voor mij betekende het maanden van stilstand. Heel langzaam begon ik weer stukjes van mijn leven op te pakken. Dat ging gepaard met veel schuldgevoel. Want dat het leven doorgaat, was voor mij een harde confrontatie met het gegeven dat zij daar geen onderdeel van is.

Met mijn rationele brein weet ik heel goed dat de draad weer oppakken geen directe afwijzing is van mijn stilgeboren kindje Moon. Ik begon niet weer met werken om haar te vergeten. Ik ging niet naar sociale aangelegenheden om weg te komen van mijn verdriet. Maar het schuldgevoel dat kwam wanneer mijn aandacht niet bij haar was maar bij het leven in het hier en nu, was best hardnekkig. En tegen je gevoel kun je niet altijd iets doen, ook al is het soms moeilijk te verklaren.

Als ik één ding heb geleerd in mijn rouwproces, dan is het dat grip krijgen op emoties een onbegonnen zaak is. Emoties zijn er niet om vast te grijpen, maar om te doorleven. Om door mij heen te laten gaan. Ik realiseer me dat luisteren en meebewegen daarin mijn beste opties zijn.

Waar ik wél grip op heb, zijn mijn gedachten. Mijn eigen oordeel. Die schuldgevoelens zijn ook schuldgedachten; ergens leeft de vraag of ik wel een goede ouder ben als ik de focus weer op mijn eigen leven richt. En mijn leven weer opbouw. En toch doorga, ondanks het ongewilde afscheid.

Nu weet ik: ik ben geen slechte ouder. Moon zit in mijn hart. Toen ik laatst een rondje hardlopen was, zag ik een roodborstje op een tak zitten. We keken elkaar recht in de ogen aan en op dat moment is ze er opeens weer. Dan voel ik mijn verbondenheid met het kindje dat niet op aarde heeft mogen rondlopen, maar wel in mijn buik heeft geleefd. 

Dat ik opensta voor die momenten, zegt voor mij alles. Ze zit in mijn hart en is altijd dichtbij. En het gemis kan ik dan weer even voelen, als een soort warm verdriet in mijn buik. Warm, omdat het vanuit liefde komt. Maar wel verdrietig. En dat mag er dan gewoon even zijn. Ik sta erbij stil, maar maak mijn rondje hardlopen rustig af. 

Met mijn blote voeten voel ik de kou van de vloer terwijl ik in de kast zoek naar een rol inpakpapier. Hebbes! Zorgvuldig knip ik een stuk af dat precies past. Ik vouw de hoekjes om en plak ze vast met plakband. Ik kies een glinsterend lintje en knoop het om het cadeau.

Deze week is het tien jaar geleden dat Saar in ons leven kwam. Tien jaar geleden mochten we haar ontmoeten, maar moesten we tegelijkertijd ook afscheid van haar nemen. Als ik mijn ogen sluit, ben ik zo weer terug in dat moment. Ik ruik, ik voel en ik zie alles weer. Het is tien jaar geleden, maar tegelijkertijd voelt het als de dag van gisteren. 

Op 25 juni 2016 om 00.54 uur was ze daar: onze Saar. Met haar mooie vingertjes, een schattig neusje, piepkleine oortjes en lange beentjes. Ze lag in een mandje, een mandje dat speciaal en met liefde gemaakt was voor kindjes die te vroeg en levenloos worden geboren. We maakten ontelbaar veel foto’s van ons prachtige, maar stille meisje.

Ook nu, tien jaar later, proef ik het zout rond mijn mond van de tranen die over mijn wangen lopen. Hoewel ze er fysiek niet meer is, is er in die tien jaar veel gebeurd met haar. Saar heeft haar eigen plek gekregen in mijn leven. Ik ben gewend geraakt aan de pijn en het verdriet. Als ik nu aan haar denk, voel ik vooral warmte en liefde. Tegelijkertijd mis ik haar.

Als ze bij ons had mogen blijven, hoe zou het nu met haar gaan? Hoe anders zou het zijn geweest als ze zelf een cadeau had mogen uitpakken? Ik zou nog steeds het mooiste inpakpapier gebruiken dat ik kon vinden en het net zo zorgvuldig met een glimmend lintje inpakken. Wat zou ik dan hebben ingepakt? Waar zou ze van houden? Ik weet het niet en ik zal het nooit weten.

Saar is mijn kleine meisje en zal dat voor altijd blijven. Ook al is ze er niet, ze is er altijd – dicht bij mij. In de afgelopen tien jaar is er geen dag geweest dat ik niet aan haar heb gedacht. En ik weet zeker dat die dag er ook nooit zal komen. Gelukkig niet, want ze hoort bij mij. Net als haar broers Simon en Boris die in 2015 en 2018, net als zij, te vroeg en stil werden geboren. Ik draag hen altijd bij me, in alles wat ik doe, met een liefde die nooit verdwijnt.

Ik kijk nog even naar het cadeautje dat ik zojuist heb ingepakt. De lamp laat het glimmende lintje glinsteren. Er zit een boek in. De zusjes van Saar mogen het op haar jaardag openmaken. Het boekje gaat over het verlies van een broertje of zusje. Een van haar zusjes is drieënhalf en langzaam kan ik steeds meer vertellen over wie Saar was en wie haar broers Simon en Boris waren, en wie ze voor altijd zullen zijn. 

Nog een paar dagen, en dan lezen we ze een mooi boek voor. Op de dag van onze lieve Saar.

Het zonnetje schijnt en het is één van de eerste lentedagen. Er staan weer wat feestdagen voor de deur. Ik besluit om even langs de bloemist te lopen om een bloemetje te halen voor op het grafje van Lieke. Ik zoek iets uit en loop naar de kassa. Daar wordt de vraag gesteld: “Is het voor jezelf, of is het een cadeautje?”. Ik voel alle spieren in mijn lijf aanspannen en de adrenaline door m’n lijf stromen. Deze ene simpele vraag, die voor ieder ander makkelijk te beantwoorden valt, is voor mij een ontzettende trigger.

En zo gaat het zo vaak. De confrontatie zit in zoveel momenten. Het is bijna niet uit te leggen dat elke dag meerdere momenten heeft die confronterend zijn. Momenten die je terugbrengen naar het moment dat je afscheid moest nemen, die je laten voelen hoe erg je je kindje mist. Momenten die je willen laten schreeuwen. Dat een tv-programma waarin een liedje wordt gezongen je terugbrengt naar de begrafenisweek, omdat dat liedje ook een optie was voor de uitvaart. Dat een speeltuin vol kinderen je laat voelen dat het oneerlijk is dat jouw kindje daar niet tussen speelt. En dat je op een willekeurige zondag bij het graf van je kindje staat en dat het zo overweldigend voelt dat er zoveel mensen zijn die deze vorm van verdriet niet kennen. Dat je een reclamefolder opent en dat deze vol cadeautjes voor Vaderdag staat. Dat je in de tuin zit en één van de buurkinderen “mama” hoort roepen en dat je weet dat je dit nooit van jouw kindje zal horen. 

Iedere dag heeft confrontatiemomenten. De éne dag lukt het beter om hier mee om te gaan dan de andere dag. Soms brengt het je volledig van je stuk en volgt een golf van emoties, en op een ander moment lukt het om met een glimlach aan je kindje te denken. En vaak probeer je dan ook nog rekening te houden met je omgeving.

Zo ook de dag bij de bloemist. “Is het voor jezelf, of is het een cadeautje?” Alles in mij wilde schreeuwen: het is voor op het graf van m’n dode kind! Maar ik slik mijn woorden in. Deze mevrouw heeft geen kwade bedoelingen en heeft geen idee van de emoties die deze simpele vraag oproept. En ach, laat ik maar niet haar dag verpesten. Dus ik antwoord: “beide niet, maar het hoeft niet ingepakt”. 

Soms zie ik haar ineens.

Een lichtgele vlinder.
Klein, breekbaar bijna.
Alsof ze er niet helemaal hoort te zijn.

Het gekke is: ik zie haar vaker dan logisch voelt.
Niet alleen in de zomer. Zelfs in de winter
op momenten dat je helemaal geen vlinders verwacht,
is ze daar ineens.

Even.
En dan weer weg.

Ik weet dat het toeval kan zijn,
dat het gewoon een vlinder is, zoals alle andere.
Maar zo voelt het niet.

Voor mij is deze van haar,
van Saar.

Ik kan niet precies uitleggen waarom.
Het is geen bewuste gedachte,
het is er gewoon, elke keer als ik haar zie.
Alsof ze even laat weten: ik ben er nog.

Dit voorjaar had ik haar al een tijdje niet gezien.
En zonder het hardop te zeggen, merkte ik
dat ik toch naar haar zocht.
Maar ze bleef weg.

Tot ik aan het hardlopen was.
Gewoon een rondje zoals zovele.
Muziek in mijn oren, gedachten alle kanten op.
Niet eens bewust met haar bezig.

En ineens was ze daar, vlak voor me.
Dansend in de lucht, alsof ze precies wist waar ik was.
Ik moest bijna lachen.
Zo onverwacht. Zo precies op dat moment.

En tegelijk voelde ik het.
Dat kleine steekje.
Dat zachte gemis dat nooit echt weg is.
Alsof ze even langskwam.
Heel even maar.

Ik weet dat het misschien gek klinkt.
Een vlinder is gewoon een vlinder.
Maar voor mij is het meer dan dat.
Het is een moment van dichtbij.
Van even.

Even voelen dat ze er nog is.
Niet zoals hier, niet zoals bij Gijs en Noor.
Maar op haar manier.

In stilte.
In iets kleins.
In een lichtgele vlinder die zomaar opduikt
wanneer ik haar nodig heb.

Ze vliegt weer verder
en ik ook,
maar nooit zonder haar.