Categorie: Blog

Daar gaat ze dan… Mijn jongste gaat sinds kort ook naar school. Onze middelste zoon zit nu alweer in groep 3. Wat vliegt de tijd en wat een mijlpalen allemaal. Apetrots! 

En onze eerste zoon, die eigenlijk de oudste had moeten zijn, stil geboren, blijft voor altijd stil. Al spreekt hij in mijn hart, hij is stil voor de rest van de wereld. 

Bij alle stappen die mijn andere kinderen mogen zetten, komt het gemis eigenlijk altijd zo vanuit het niets weer terug. Of bij fijne momenten die we als gezin samen meemaken, zoals Kerst of een vakantie. Zo zie je maar weer dat blijdschap en verdriet heel dicht bij elkaar kunnen zijn. Qua gevoel liggen deze emoties werelden uit elkaar, maar ze zijn verenigd in de liefde voor al mijn kinderen. 

En toch ben je er altijd bij, lieve Arthur. Bij alle grote en kleine stappen die je broer en zus wel mogen maken. In liefdevol verdriet om wat niet is. Wat hadden wij ook graag met jou hand in hand naar school willen lopen en je met je vriendjes en vriendinnetjes zien spelen. Met drie kindjes was de chaos in de ochtendspits vast nog veel groter geweest, maar dan was het compleet geweest. 

Ik probeer me toch altijd nog voor te stellen hoe het zou zijn met jou erbij en in mijn gedachten zie ik hoe jij die stappen zou hebben gemaakt…

Lieve Arthur, loop voor altijd maar mee in onze levens. Je bent overal waar wij gaan. In onzichtbare pracht. In oneindige liefde. In stille trots. 

Vorige maand was ik weer bij Wereldlichtjesdag. De negende keer sinds het overlijden van Juliëtte. Negen jaar waarin ik ieder jaar opnieuw even stilsta. Even bewust ademhaal bij wat nooit is weggegaan.

Ze speelden ‘Zo mooi’ van Bløf. Hetzelfde lied dat we draaiden tijdens haar uitvaart. Zodra de eerste tonen klonken, was ik terug. Niet alleen bij het afscheid, maar bij alles daaromheen. Bij haar. Bij ons. Hoe stoer ik mij ook altijd probeerde te houden, mijn tranen stroomden over mijn wangen. Zonder rem. Zonder schaamte. Ze mochten er gewoon even zijn.

Juliëtte heeft zeventien dagen geleefd. Zeventien dagen waarin ze er wél was. Waarin ik haar heb vastgehouden, haar heb gezien, haar heb leren kennen. Dat waren haar dagen. Haar leven. En dat verdient ruimte.

In mei is het tien jaar geleden dat ze geboren werd. Dat blijft een beladen moment. Haar geboortedag draagt altijd ook het weten van hoe het afliep. Liefde en verlies liggen daar zó dicht naast elkaar, dat ze nauwelijks van elkaar te scheiden zijn. Soms voelt die afstand groot, soms helemaal niet. Het blijft zich bewegen, zoals rouw dat doet.

Wat mensen vaak zeggen, is dat het met de jaren wel zachter wordt. Dat rouw slijt. En ja, het leven gaat door. Ik leef, ik lach, ik werk, ik draag. Maar de pijn kan me nog steeds onverwacht raken. Een lied. Een datum. Een moment waarop alles even openligt. Alsof het verlies opnieuw ademhaalt.

Wat ik die avond bij Wereldlichtjesdag opnieuw voelde, was dat rouw geen fase is die je afrondt. Het is liefde die geen plek meer heeft om naartoe te gaan. Het zit in mijn lichaam. In mijn hart. In wie ik ben geworden. Juliëtte heeft mij gevormd. Als moeder. Als mens. En ook in mijn werk. Ze heeft mij geleerd hoe kwetsbaar het leven is en hoe belangrijk het is om te blijven voelen, ook als dat pijn doet.

Misschien is dat wat Wereldlichtjesdag ieder jaar weer laat zien. Dat verdriet niet opgelost hoeft te worden. Dat tranen geen zwakte zijn, maar verbinding. Dat je je niet groot hoeft te houden. Dat je er gewoon even mag zijn, precies zoals het voelt.

En terwijl de lichtjes brandden, wist ik het weer. Ze hoort bij mij. Voor altijd. In het gemis, maar net zo sterk in de liefde die nooit verdwijnt.

De decembermaand stond voor de deur. Ik had net een nieuwe baan en in mijn buik groeide een nieuw leven. Overal gingen de lichtjes aan, de Sinterklaascadeautjes werden ingekocht en nietsvermoedend ging ik op een gewone donderdag naar mijn werk. De dag erna zou de twintig-wekenecho zijn. Collega’s speculeerden over het geslacht. Maar zoals je sommige dingen ‘gewoon’ weet, wist ik dat dit kindje een meisje ging zijn. 

En toen, ineens, was er helderrood bloedverlies. 

Bij de verloskundige volgde een echo. Het was mis. Het kindje in mijn buik leefde niet meer. Vanaf dat moment bewoog ik me door de dagen alsof ik onder water leefde. Het was zó onverwacht. Met vijftien weken hadden we nog een kloppend hartje gehoord. We begrepen er niets van. Helemaal niets. 

 Een dag later beviel ik in het ziekenhuis van het kleinste, liefste meisje, dat ik negentien weken bij me had gedragen. Ik noemde haar Moon – licht in het donker.

De weken daarna voltrokken zich in een waas. Het was de donkerste decembermaand van mijn leven. Het verlies deed zo’n zeer dat huilen lichamelijk pijn deed. Ik was boos, intens verdrietig, verloren. De wereld ging door, terwijl bij mij alles stilviel. 

Toch gebeurde er, midden in die stilstand, ook iets anders. Terwijl de dagen voorbij kropen, zocht ik – soms bijna tegen wil en dank – naar manieren om het vol te houden. Ik begon aan een online yoga-programma van dertig dagen. Met een dof, huilerig hoofd rolde ik elke ochtend mijn mat uit. Soms waren er maar een paar seconden, soms een minuut, waarin mijn aandacht even verschoof. Meer was het niet. Maar het was er. 

Ik schreef alles van me af. De donkere gedachten, de vragen zonder antwoord. Ik wandelde eindeloos. Het leek oneindig te duren, maar heel langzaam veranderde er iets. Buiten werd het lichter. En voorzichtig, bijna ongemerkt, ook in mij. 

Waar het leven dat doorging eerst ondraaglijk confronterend was, begon ik stap voor stap weer deel te nemen aan dat leven. Niet omdat het verdriet verdween, maar omdat ik leerde dat het naast het leven mocht bestaan. Het gemis bleef, en blijft. Sommige dagen stiller, andere dagen rauw aanwezig. 

Moon is er altijd bij. In het licht dat onverwacht doorbreekt, en in mijn diepe besef van hoe kwetsbaar en kostbaar leven is. Ze heeft me geleerd hoe groot liefde kan zijn, ook wanneer ze zo kort heeft geleefd. 

Ze heeft voor altijd een plek. Niet alleen in mijn hart, maar in wie ik ben geworden. 

Ik wandel door het park en loop een stel tegemoet dat stralend in de kinderwagen kijkt naar hun baby. Ik glimlach; wie weet loop ik er over een jaar ook wel zo bij. Wat lijkt het me heerlijk om zwanger te zijn. Hoewel ik ergens altijd al een onbestemd gevoel over het moederschap heb, een angst dat het voor mij niet zomaar is weggelegd, stop ik dat gevoel snel weer weg.

Binnen een paar weken na deze wandeling verschijnen er twee streepjes op de test. Het is onwerkelijk en bijzonder: er groeit een klein mensje in mijn buik. Ons kindje. Het voelt magisch en ik geniet van alle kwaaltjes die mij eraan doen denken dat ik zwanger mag zijn. Onbezorgd geniet ik van alles wat er is en alles wat nog gaat komen.

Helaas werd ik sneller dan verwacht moeder, op een andere manier dan ik voor ogen had. Ons kindje werd stilgeboren en de weg naar een nieuwe zwangerschap was moeilijk. Toch mocht ik vijf keer zwanger raken; het was niet meer onbevangen, maar ik mocht vijf keer moeder worden van een heel lief kindje. Drie keer te vroeg van een stilgeboren kindje en twee keer, na een voldragen zwangerschap, van een levende baby.

Soms vraag ik me af hoe het zou zijn gelopen als alles anders was gegaan. Mijn gedachten dwalen af naar een grote tafel waar we met z’n zevenen aan zitten. Iedereen praat door elkaar en er wordt gelachen. We hebben het over school, feestjes, sportclubs en vriendjes. Het is gezellig, maar tegelijkertijd ook druk met vijf kinderen.

Het voelt fijn om hierin weg te dromen, over hoe mijn leven had kunnen zijn, maar ergens vind ik het ook een moeilijke gedachte, want ik weet dat dit nooit werkelijkheid was geworden. Als er geen verlies was geweest, was ik geen moeder geworden van vijf kinderen. 

Soms voelt dit verwarrend, want ik hou van al mijn vijf kinderen. Nu zou ik niets liever willen dan zeven bordjes aan tafel, en toch knaagt het. Alsof ik zou moeten kiezen hoeveel kinderen er zouden zijn geweest als er geen verlies was geweest. Deze gedachten dwalen door mijn hoofd, maar laat ik weer gaan; ik hoef er niks mee en ik kan er niets mee, want zo is het niet gegaan.

Wat ik ook voel is dat ik dankbaar ben dat ik vijf mooie kinderen heb mogen krijgen, waar ik met heel veel liefde voor zorg. Boris, Saar en Simon zijn niet meer hier, maar ik zorg voor de plekjes in mijn hart, voor de rouw in mij, de liefde en het verdriet. Wat als… ‘wat als’ bestaat niet; het is gegaan zoals het is gegaan. Ik heb en had hier niets over te zeggen. Ze gaan met me mee, altijd en overal in mijn hoofd en in mijn hart en zo is het toch nog een drukke boel, als gezin van zeven.

Ik zit aan een verjaardagstafel voor me uit te staren. Om me heen klinkt gelach en gepraat. De geur van sigaretten prikt in mijn neus en ik voel dat ik misselijk begin te worden.

Net nog zat ik met iemand te kletsen. Hij liet me trots foto’s en filmpjes van zijn dochter zien. Een meisje van tweeënhalf. Lachend, pratend, zingend, springend, vol leven. En opeens landt het besef. Tweeënhalf. Nora’s leeftijd.

Het meisje rent en kletst, haar ouders kunnen geen moment met rust gelaten worden. En mijn dochter, zij is dood.

De ruimte vervaagt langzaam. Alsof ik mezelf van buitenaf begin te zien, mijn blik uitzoomt, mijn lichaam steeds verder van mij af raakt. De stemmen om me heen klinken gedempt, vervormd, alsof ik onder water zit. Mijn keel trekt dicht, mijn borst voelt alsof er een riem omheen wordt aangetrokken. Mijn hartslag bonst in mijn oren. Mijn benen beginnen trillen.

De gedachte ‘als ik hier nu maar geen paniekaanval krijg’ speelt in mijn gedachten.

Ik probeer onopvallend te ademen, maar het voelt alsof de lucht niet verder komt dan mijn keel. Mijn hoofd wordt licht. Ik ken hier bijna niemand. Niemand op deze verjaardag weet van Nora. Niemand weet welke beelden zich nu in mijn hoofd afspelen. Er staat natuurlijk niet op mijn voorhoofd geschreven: ‘Mijn kind is dood.’

Opeens voel ik een hand op de mijne. Een zachte druk. Ik kijk op en ontmoet een blik vol oprechte zorg. Ogen die zonder woorden zeggen: ‘Ben je oké? Ik zie je pijn.’

Die blik breekt iets bij me open. De spanning zakt langzaam uit mijn lichaam. Mijn adem komt weer iets rustiger. Er is iemand die naast me staat, me ziet en ik voelde me gehoord, zonder dat er woorden voor nodig waren.

En op dat moment besluit ik wat er zojuist gebeurde met de anderen te delen. Over Nora. Over wie ze was. Ik hou het kort, maar ik voel dat ik over haar wil vertellen. Ik leg uit dat het me net opeens raakte, hoe dat meisje op de foto’s precies zo oud is als zij nu had moeten zijn.

Er valt een stilte aan tafel. Geen ongemakkelijke, hij creëerde juist ruimte.

Ruimte voor vragen en een kort gesprekje, waarna we een gezellige avond hebben gehad en ik het moment los heb kunnen laten. Allemaal dankzij die ene blik.

Vijf jaar geleden werd onze Saar geboren en vijf jaar geleden moesten we haar laten gaan. De tijd is doorgegaan, maar die dag zit nog steeds vlak onder mijn huid. 

Ik zie het zo voor me: ik lig in het ziekenhuis, huilend, mijn lijf in paniek en op mijn borst dat piepkleine meisje. Ons meisje. Zo mooi, zo stil. Een baby die ieder moment haar laatste adem zou kunnen nemen. Robin naast me, radeloos, zijn handen trillend, ogen vol wanhoop. We waren daar, samen, en toch ook niet. Het was alsof de wereld in stukken uiteenviel, terwijl alles tegelijk veel te snel voorbijging.

Dat zijn de beelden die vaak terugkomen als ik aan Saar denk. Hard en rauw. Beelden die mijn adem nog steeds kunnen afsnijden. En toch is dat niet het hele verhaal.

Want er was ook geluk. Intens geluk toen die test positief was. Geluk bij de eerste echo, bij dat kleine kloppende hartje. Geluk toen ik haar schopjes voelde en mijn handen vol liefde om mijn buik legde. We hebben zoveel van haar gehouden, nog voordat we haar zagen.

En toen ze er was, zelfs in die korte en wrede tijd, was er ook liefde. Een onmetelijke liefde die mijn hart voorgoed heeft veranderd. Saar heeft mij moeder gemaakt. Zij is ons meisje, ons kind, ook al hebben we haar nooit écht mogen leren kennen.

Vijf jaar zonder haar klinkt als een eeuwigheid. Maar vijf jaar met haar in mijn hart voelt als gisteren. Saar is er niet zoals Gijs en Noor er zijn. Ze speelt niet in de woonkamer, ze roept me niet, ze groeit niet mee. En toch is ze er altijd. In stilte. In gemis. In liefde.

23 december is de dag dat alles samenkomt: het geluk, het verdriet, de leegte, de liefde. De pijn zit in wat geweest is en in dat wat nooit zal komen. Maar wat blijft, wat altijd blijft, is de liefde voor ons meisje.

We missen je. We houden van je.

Altijd.