Categorie: Blog

Mom guilt. Wat mij betreft het woord van het jaar. Al een paar jaar. En blijkbaar niet voor mij alleen, want uit recent internationaal onderzoek blijkt dat 94 procent van de moeders dit gevoel herkent. Voor mij is mom guilt kort samen te vatten als: het schuldgevoel en de twijfel of je “het” wel goed genoeg doet. En wat “het” dan precies is, dat is voor iedereen anders. Het heeft ook alles te maken met de verwachtingen die je hebt en het moment waarin je leeft. Het schuldgevoel heeft vaak te maken met dingen rondom het moederschap die je moet laten of juist moet doen ten behoeve van jezelf. 

Ik kan me over de meest uiteenlopende zaken schuldig voelen. Soms voel ik me schuldig dat ik de oudste één keer in de week bij mijn ouders laat slapen, of dat ik geen verse hapjes maak voor de acht maanden oude baby. Ik voel me rot als ik ga sporten in het weekend, terwijl ik die anderhalf uur ook bij mijn kinderen kan zijn. Of als ik uit eten ga met een vriendin en daarom thuis niet mee-eet. Ik voel me rot dat ik het huishouden niet op orde heb en mijn kids misschien iets vaker tv laat kijken dan dat ik zou willen. En dan gaan ze ook nog naar de kinderopvang, omdat ik wil werken. 

En ik weet dat ik mijn best doe. De basis staat, de kids komen niks tekort en tijd voor mezelf is geen luxe maar een must. Maar het blijft een gevoel en dat is soms heel moeilijk uit te leggen of te relativeren.

Daarnaast voel ik me niet alleen rot over de praktische zaken in het dagelijks leven, maar ook over de diepere emotionele zaken. Zoals mijn zwangerschap van Amy, waarin ik helemaal niet bezig was met het nieuwe leven dat in mij groeide, maar met het leven waar ik afscheid van moest nemen. Ik voel me zo schuldig dat ik toen zo druk was met rouwen dat ik vaak bang ben dat er daardoor afstand is ontstaan tussen mij en mijn dochter. Je leest vaker dat regenboogkinderen het gevoel hebben het verloren kind te moeten vervangen. Dit is natuurlijk helemaal niet wat ik wil.

Maar ook naar Ravi voel ik me schuldig. Hoe kan het dat ik niks heb gevoeld? Of heb ik niet goed naar mijn lichaam geluisterd? Waarom was ik zo druk die laatste weken? Ik voel me zo schuldig dat ik niks voor hem heb gedaan. Want wat had ik graag voor hem gezorgd! Alles wat we voor de meiden doen, hadden we zo graag voor hem gedaan. En dan staan al die praktische zaken weer even op de achtergrond. Want ondanks het schuldgevoel ben ik alleen maar super dankbaar dat zij hier bij mij zijn. En dat ze gezond zijn.

Mom guilt loopt als de aderen door mijn lichaam. Tegelijkertijd klopt dankbaarheid als mijn hart en pompt hij met al zijn kracht de verlichting in het leven.

Deze winter is aan mij voorbij gevlogen, maar duurt tegelijkertijd ontzettend lang. Het grijze weer, het niet echt lekker buiten kunnen zijn, de kou. Maar ook de onophoudelijke snotneuzen die je hebt met twee kleine kinderen. De onrustige nachten. En mijn eigen weerstand die, na een aantal jaar zich goed staande te hebben gehouden, nu dan toch het bijltje erbij neerlegt en toegeeft aan werkelijk elk virus dat rondgaat. De korte dagen. De donkerte die alles zwaarder maakt. Opstaan in het donker en thuiskomen in het donker.

Maar ondertussen is februari bijna voorbij en hinten de krokusjes voorzichtig op kiertjes naar de lente. We zijn er alweer bijna doorheen: nog even en dan kan de deur weer open staan en komen de eerste planten weer op. En terwijl ik op een schaars moment van stilte zit te mijmeren over dit alles, denk ik aan Moon. Mijn middelste dochter die nooit één winter heeft mogen meemaken, geen enkele snotneus mee heeft gedaan, geen sneeuwbal vast heeft gehouden. Die niet de eerste zonnestralen na weken van donkerte op haar gezicht heeft gevoeld. Die niet de warmte van een kop chocolademelk na het sleeën heeft ervaren. 

Ik denk terug aan de eerste maanden nadat we afscheid hadden moeten nemen van Moon. Het was december en ik weet nog hoe ik kinderen buiten in de kou zag spelen. Ik was zo ontzettend boos dat Moon dat nooit zou kunnen doen. Ik weet nog hoe die gedachten mijn ziel bijna doormidden zaagden. Hoe ik dat nauwelijks kon dragen, het verdriet en de onmacht die ik daarbij voelde. Deze gedachten voelen nog steeds wrang en zullen dat ook altijd blijven. Toch merk ik dat ze minder scherp in mijn hart snijden dan eerst.

Ik zit voor het raam met een kop koffie en vanuit mijn ooghoek staart haar urntje naar mij. Het urntje dat mijn schoonmoeder voor ons heeft gemaakt. Een keramieken huisje, met de vlinder erop die ik zag op de dag van de positieve zwangerschapstest. De koninginnepage was neergestreken op een vlinderstruik in de tuin. Het was de eerste keer dat ik deze soort zag, daarna heb ik hem nooit meer gezien. Voor mij een heel bijzonder moment; dat kan geen toeval zijn geweest. Gelukkig had ik er op dat moment ook een foto van gemaakt en kon ik deze foto aan mijn schoonmoeder geven, die de vlinder in klei heeft kunnen vangen.

En ondanks het verdriet dat die gedachten geven, is er ook warmte. Ze is er geweest, ze heeft bestaan. Ze zal voor altijd dat plekje in haar keramieken huisje met de vlinder hebben, bij ons. En wij zorgen dat het warm is.

Tien jaar. Het voelt als een oogwenk en als een heel leven tegelijk.

Dit jaar is het tien jaar geleden dat Juliëtte werd geboren en overleed. Tien jaar waarin alles is verschoven. Mijn leven, mijn blik, mijn binnenwereld. De moeder en de vrouw die ik was vóór haar geboorte bestaan al lang niet meer. Soms komt dat zinnetje ineens op, onverwacht en rauw: ik mis mij.

Niet omdat het leven nu slechter is. Dat is het niet. Er is liefde, er is groei, er is zoveel moois. Maar het leven is wel ingewikkelder geworden. Gelaagder. Zwaarder op een manier die je niet altijd kunt uitleggen. Soms verlang ik naar de eenvoud van daarvoor. Naar hoe het was om gewoon te zijn, zonder alles te hoeven duiden, verklaren of dragen.

Ik merk hoe vaak ik woorden moet geven aan wat ik voel. Hoeveel ik ben gaan uitleggen. Alsof ik voortdurend bruggen bouw tussen mijn binnenwereld en de buitenkant. En toch zijn er gevoelens waarvan ik weet dat veel mensen geen weet hebben. Niet omdat ze niet willen luisteren, maar omdat ze deze levenservaring niet hebben meegemaakt. Verdriet dat niet voorbijgaat, maar verandert van vorm. Liefde die geen plek heeft, maar alles doordrenkt.

Soms voel ik me schuldig over mijn pijn. Dan weeg ik haar af tegen het verdriet van anderen. Alsof er een onzichtbare weegschaal is waarin ik mezelf steeds opnieuw moet verantwoorden. Is dit wel terecht? Mag ik dit voelen? En ik weet dat het niet eerlijk is om zo te denken. Dat pijn zich niet laat vergelijken. En toch gebeurt het. Het overkomt me.

Ik wil leven zonder oordeel. Dat is mijn intentie. Naar anderen lukt me dat vaak goed. Maar naar mezelf ben ik streng. Hard soms. Ik leg de lat hoog, spreek mezelf toe met woorden die ik nooit tegen een ander zou gebruiken. Terwijl ik eigenlijk, juist dan, lief zou moeten zijn. Zachtheid zou moeten toelaten. Mezelf zou moeten vasthouden in plaats van aansporen.

Misschien is dat wel waar deze tien jaren mij steeds opnieuw naartoe brengen. Naar mildheid. Naar erkennen dat verlies je vormt, zonder je kapot te maken. Dat je iemand kunt missen en tegelijkertijd verder kunt leven. Dat ik mezelf mag missen, zonder terug te hoeven.

Tien jaar moeder van een kind dat hier niet mocht blijven, maar nooit echt is weggegaan. Tien jaar waarin ik iedere dag leer hoe ik ook moeder voor mijzelf mag zijn.

Het is een dag als iedere andere dagen. Tenminste, zo word ik wakker. Toch is het geen gewone dag. Dit is de dag waarop we zeven jaar geleden uitgerekend waren van Mees. De dag die ons in het vooruitzicht was gegeven, maar de dag die uiteindelijk nooit mocht zijn waarvoor hij was bedoeld. Toch keert deze dag ieder jaar als vanzelf weer terug. 

Toen deze dag zeven jaar geleden voor het eerst van betekenis was, zijn we met onze dochter naar een museum gegaan. Weg van ons huis, weg van alles. Vluchtgedrag eigenlijk, maar dat voelde heel erg goed om te doen. Er waren deze dag allemaal kleine momenten die ons overkwamen, maar die zo passend voelden. Onze dochter vond een prachtige ster op de muur en riep in het museum dat ze Mees had gevonden. We maakten er een foto van om het moment niet meer te vergeten. Toen we na het museum langs een kerk kwamen, staken we een kaarsje aan en voelden we met elkaar wat de waarde van deze dag eigenlijk was. 

Gevlucht of niet, het was een bijzondere dag. De dag die misschien wel had kunnen zijn…

In de jaren die volgden, nam de waarde van deze dag steeds meer af. We zouden nooit te weten komen of deze dag de geboortedag zou zijn geworden. Het had ook een dag rondom deze datum kunnen zijn geweest. Statistisch gezien is dat ook veel waarschijnlijker. 

Mees zijn jaardag bleef ieder jaar belangrijk en werd eigenlijk steeds belangrijker. Dat was anders met de uitgerekende datum. Het was altijd fijn als er toch door anderen aan werd gedacht, maar het was een ander gevoel dan bij Mees zijn jaardag. Als vriendinnen een berichtje stuurden op de dag dat we uitgerekend waren van Mees, moest ik bekennen dat deze dag minder met me deed. Het was ergens ook gewoon een dag zoals andere dagen. Al was het gek om dit in een berichtje terug te sturen. Het was wel hoe het voelde. Toch ontdekte ik ieder jaar wel een momentje van waarde.

Het is misschien gek dat het gevoel bij deze dag met de jaren is veranderd, maar ik ben daar oké mee. Vergeten zal ik deze datum nooit. Ook dit jaar niet. Er is altijd een momentje dat ik even denk aan het feit dat dit die dag was. De dag van misschien…

Vandaag word ik met deze gedachte wakker. Maar het is ook een gewone dag. Een gewone zaterdag waarop onze dochter naar dansles gaat, ik ga sporten en de markt bezocht wordt. Dus tijd om aan deze dag te beginnen en op te staan. Wie weet wat deze dag nog mag brengen…

Na een leesklusje voor mijn werk verdienen mijn hersenen een kleine dopamineshot en ik open mijn social media. Ik scroll een beetje en dan blijft mijn blik hangen bij een foto die mij direct raakt. Het is een foto van een man en een vrouw die in een crematorium vlak bij de oven staan. Hij met een arm om haar heen, zij met haar gezicht in een dekentje. De foto komt keihard binnen. 

Ik voel een brok in m’n keel ontstaan en voor ik er erg in heb, rolt er een traan langs mijn wang. Ik loop naar het toilet en sta mijzelf een minuutje vol emoties en flashbacks toe. Naar dat afscheidsmoment van Julia. Hoe ik met mijn oudste dochter achter mijn man en stiefzoon aan liep, die het kleine kistje droegen. Hoe ik verslagen en wanhopig van het grafje met mijn kindje erin wegliep. Ik verbijt de innerlijke pijn die de herinnering oprakelt en herpak me. Droog mijn tranen en loop beheerst terug naar mijn werkplek. Gelukkig, niemand die iets heeft gemerkt.

Althans, gelukkig… Onwillekeurig gaan mijn gedachten naar mijn vorige baan waar mijn collega’s getuige waren van mijn steeds boller wordende buik en we met elkaar uitkeken naar de geboorte van mijn baby. Hoe zij lief en intens meeleefden met het verlies van Julia. Een veilige vertrouwde omgeving was het toen ik na haar overlijden langzaam en voorzichtig wat uurtjes kon opbouwen; ik was welkom met al mijn verdriet. Helaas moest ik daar door bezuinigingen weg. Wat een extra verdriet en onzekerheid gaf mij dat. 

Ik ben dus nog niet zo lang werkzaam bij mijn huidige baan en na het verlies van Julia voelt deze nieuwe plek met collega’s die mij niet goed kennen heel kwetsbaar. Stom, omdat mijn collega’s zo weinig weten van mijn leven en ik het echt nog heel lastig vind om uit mijzelf persoonlijke dingen te vertellen. Vermoeiend ook, om weer sociaal te zijn; ik ben gewoon echt heel slecht in smalltalk. Na het overlijden van Julia lukt me dit nóg minder goed. Met als resultaat dat ik me vaak buitengesloten voel, terwijl dat heus niet de intentie van mijn collega’s zal zijn. En heel soms maakt het me ook een beetje kwaad. Waarom moet werk zo gecompliceerd zijn tegenwoordig?! Naast alle andere dingen in het leven die zo freaking moeilijk zijn, voelt ook het werk soms ontzettend complex. 

Wanneer ik me rot voel en liever een uurtje thuis uithuil voor ik naar kantoor rij, durf ik dat niet tegen mijn manager te zeggen. Wanneer een collega met oprechte interesse vraagt hoe mijn weekend was, vind ik het moeilijk om te zeggen dat ik naar de begraafplaats ben geweest en dat best verdrietig vond. Wel vertel ik over hoe lekker ik heb gegeten in dat ene nieuwe restaurant, maar niet over hoe eenzaam mijn man en ik ons soms voelen omdat niemand écht begrijpt hoeveel zeer het doet om te rouwen om je kind. 

Och, we maken het onszelf zo moeilijk in het leven. Waarom niet gewoon tegen mijn collega’s vertellen over de indrukwekkende foto die ik zag? Ik ben er stiekem van overtuigd dat ze dit heel waardevol zullen vinden. Ik adem diep in en besluit om ze bij de volgende ronde koffie gewoon in vertrouwen te nemen. Zal ons allemaal goed doen, daar ben ik van overtuigd. 

Daar gaat ze dan… Mijn jongste gaat sinds kort ook naar school. Onze middelste zoon zit nu alweer in groep 3. Wat vliegt de tijd en wat een mijlpalen allemaal. Apetrots! 

En onze eerste zoon, die eigenlijk de oudste had moeten zijn, stil geboren, blijft voor altijd stil. Al spreekt hij in mijn hart, hij is stil voor de rest van de wereld. 

Bij alle stappen die mijn andere kinderen mogen zetten, komt het gemis eigenlijk altijd zo vanuit het niets weer terug. Of bij fijne momenten die we als gezin samen meemaken, zoals Kerst of een vakantie. Zo zie je maar weer dat blijdschap en verdriet heel dicht bij elkaar kunnen zijn. Qua gevoel liggen deze emoties werelden uit elkaar, maar ze zijn verenigd in de liefde voor al mijn kinderen. 

En toch ben je er altijd bij, lieve Arthur. Bij alle grote en kleine stappen die je broer en zus wel mogen maken. In liefdevol verdriet om wat niet is. Wat hadden wij ook graag met jou hand in hand naar school willen lopen en je met je vriendjes en vriendinnetjes zien spelen. Met drie kindjes was de chaos in de ochtendspits vast nog veel groter geweest, maar dan was het compleet geweest. 

Ik probeer me toch altijd nog voor te stellen hoe het zou zijn met jou erbij en in mijn gedachten zie ik hoe jij die stappen zou hebben gemaakt…

Lieve Arthur, loop voor altijd maar mee in onze levens. Je bent overal waar wij gaan. In onzichtbare pracht. In oneindige liefde. In stille trots.